Urlop wychowawczy – 21 dni roboczych czy kalendarzowych? Jak to liczyć?

Urlop wychowawczy w wymiarze 21 dni liczy się w dniach kalendarzowych, a nie roboczych. Oznacza to, że liczymy wszystkie dni, także weekendy i święta. Sprawdź, od kiedy nalicza się ten okres i jak prawidłowo go wyliczyć.

Czym jest urlop wychowawczy i komu przysługuje?

Urlop wychowawczy to szczególne uprawnienie dla pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, którzy są rodzicami lub opiekunami prawnymi dziecka. Jego głównym celem jest umożliwienie osobistej opieki nad dzieckiem do ukończenia przez nie 6. roku życia, a w przypadku dzieci z niepełnosprawnością – nawet do 18. roku życia.

Prawo do urlopu wychowawczego przysługuje zarówno matce, jak i ojcu dziecka. Warunkiem otrzymania tego uprawnienia jest co najmniej 6-miesięczny staż pracy u któregokolwiek pracodawcy, a nie wyłącznie u aktualnego. Z urlopu można skorzystać jednorazowo lub podzielić na części między rodziców. Całkowity wymiar wynosi 36 miesięcy, przy czym jedna z części (co najmniej 1 miesiąc) przysługuje wyłącznie drugiemu rodzicowi.

Jeśli opiekę nad dzieckiem sprawuje więcej niż jedna osoba uprawniona, w danym momencie tylko jedno z nich może korzystać z urlopu wychowawczego. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy dziecko ze względu na swój stan zdrowia – potwierdzony orzeczeniem o niepełnosprawności – wymaga jednoczesnej opieki obojga rodziców. Urlop wychowawczy jest uprawnieniem niezbywalnym, co wyklucza możliwość zrzeczenia się go na rzecz drugiego rodzica.

Czy urlop wychowawczy liczy się w dniach roboczych czy kalendarzowych?

Urlop wychowawczy zgodnie z Kodeksem pracy udzielany jest w dniach kalendarzowych, a nie roboczych. Oznacza to, że do okresu urlopu wychowawczego wliczane są wszystkie dni: zarówno pracujące, jak i wolne od pracy (weekendy, święta).

Dla ułatwienia prezentujemy poniżej tabelę porównującą zasady liczenia urlopu w dniach kalendarzowych i roboczych:

Jasno wynika z tego zestawienia, że dla urlopu wychowawczego liczy się wyłącznie dni kalendarzowe – w tym przypadku 21 dni urlopu to 21 kolejnych dni, niezależnie od tego, na które dni tygodnia przypadają. Każdorazowo należy liczyć pełne dni kalendarzowe, nie pomijając żadnych dni wolnych od pracy.

Jak prawidłowo obliczyć długość urlopu wychowawczego?

Długość urlopu wychowawczego ustalana jest w miesiącach i wynosi maksymalnie 36 miesięcy na jedno dziecko, bez względu na liczbę rodziców korzystających z tego uprawnienia. Okres ten nie jest liczony w dniach roboczych ani kalendarzowych, lecz wyłącznie w pełnych miesiącach, co pozwala na elastyczne planowanie długości poszczególnych części urlopu w ramach ogólnego limitu.

Urlop wychowawczy można wykorzystać w dowolnym okresie aż do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat. Rodzic składa pisemny wniosek, precyzując planowany okres lub okresy jego wykorzystania, a pracodawca udziela urlopu zgodnie ze wskazanym terminem, pod warunkiem, że mieszczą się one w przewidzianym limicie.

Poniżej znajduje się porównanie zasad ustalania długości urlopu wychowawczego w różnych sytuacjach rodzinnych:

Jeden miesiąc urlopu wychowawczego przysługuje wyłącznie drugiemu rodzicowi i nie może być przekazany współrodzicowi. W praktyce oznacza to, że jeden z rodziców przy jednym dziecku może maksymalnie skorzystać z 35 miesięcy. Określenie we wniosku szczegółowego okresu korzystania z urlopu wychowawczego daje możliwość pełnej kontroli nad czasem trwania uprawnienia.

Czy można podzielić urlop wychowawczy na części i jak to zrobić?

Urlop wychowawczy można podzielić na maksymalnie pięć części, przy czym każda część musi być wyraźnie oddzielona w czasie. Podział ten jest możliwy zarówno na wniosek pracownika, jak i w przypadku, gdy oboje rodzice lub opiekunowie korzystają z urlopu w różnych okresach. Pracownik powinien złożyć wniosek o każdą część urlopu wychowawczego z osobna, zachowując co najmniej 21-dniowe wyprzedzenie przed planowanym rozpoczęciem kolejnej części.

Pracodawca nie może odmówić udzielenia urlopu wychowawczego, jeżeli wniosek został złożony prawidłowo i zachowano wymaganą procedurę. Każda z części urlopu może trwać dowolnie długo, natomiast łączny czas wszystkich części nie może przekroczyć wymiaru przysługującego pracownikowi na jedno dziecko (najczęściej 36 miesięcy). Warto także mieć na uwadze, że jeśli oboje opiekunowie korzystają z urlopu wychowawczego jednocześnie, okres ten podlega proporcjonalnym ograniczeniom zgodnie z przepisami Kodeksu pracy.

Podział urlopu wychowawczego ma znaczenie przy planowaniu powrotu do pracy lub podziale opieki nad dzieckiem z drugim rodzicem. Rejestracja każdej części urlopu wymaga osobnych wniosków i przestrzegania terminów, dlatego dobrze jest prowadzić dokumentację i przechowywać potwierdzenia złożonych dokumentów.

Jakie dokumenty są potrzebne do udzielenia urlopu wychowawczego?

Aby uzyskać urlop wychowawczy, pracownik musi złożyć wniosek na piśmie do swojego pracodawcy najpóźniej 21 dni przed planowaną datą rozpoczęcia urlopu. Wniosek powinien zawierać: imię i nazwisko pracownika, wskazanie okresu, na jaki ma zostać udzielony urlop oraz datę rozpoczęcia i zakończenia tego okresu.

Do wniosku należy dołączyć dokument potwierdzający prawo do urlopu wychowawczego, na przykład skrócony odpis aktu urodzenia dziecka lub zaświadczenie o opiece nad dzieckiem (w przypadku opieki nad dzieckiem przysposobionym). Gdy oboje rodziców rozważa skorzystanie z urlopu, niezbędne jest oświadczenie drugiego rodzica o niekorzystaniu z urlopu wychowawczego w tym samym czasie lub wskazanie równoczesnego korzystania z urlopu przez oboje rodziców (zgodnie z limitem ustawowym).

Przy składaniu wniosku ważna jest także informacja o wymiarze etatu, z jakiego korzysta pracownik w czasie urlopu, jeśli planowane jest podjęcie pracy na część etatu. Pracodawca ma obowiązek przechowywać te dokumenty w aktach osobowych pracownika, a brak któregokolwiek z nich może być powodem odmowy udzielenia urlopu wychowawczego.

Czy urlop wychowawczy wpływa na staż pracy i inne uprawnienia pracownicze?

Urlop wychowawczy wlicza się do okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze, takie jak prawo do nagrody jubileuszowej czy dodatku stażowego. Oznacza to, że czas przebywania na urlopie wychowawczym sumuje się do ogólnego stażu pracy, nawet jeśli w tym czasie pracownik nie świadczy pracy na rzecz pracodawcy.

Z urlopu wychowawczego wynikają jednak istotne ograniczenia – w tym czasie pracownik nie nabywa prawa do urlopu wypoczynkowego i nie otrzymuje wynagrodzenia. Okres urlopu wychowawczego nie jest też zaliczany do lat pracy, które uprawniają do urlopu wypoczynkowego. Przy niektórych uprawnieniach, jak emerytalne, tylko część urlopu wychowawczego może być uznana za okres składkowy, co reguluje art. 6 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

W przypadku uprawnień z obszaru ubezpieczeń społecznych i emerytur sytuacja wygląda różnie, w zależności od długości urlopu i konkretnych przepisów. Poniżej wskazano najważniejsze zasady dotyczące zaliczania urlopu wychowawczego do różnych rodzajów uprawnień:

Powyższa tabela pokazuje, że urlop wychowawczy ma różne znaczenie dla poszczególnych uprawnień – przepisy kodeksu pracy i ustawy emerytalnej odgrywają tu decydującą rolę. Przy rozważaniu wpływu urlopu wychowawczego na wybrany rodzaj uprawnień, zawsze trzeba sprawdzić aktualne regulacje prawne.